BM Genel Merkezi'nde düzenlenen canlı yayın programında Genel Sekreter adayları, diplomatlar, BM çalışanları ve sivil toplum temsilcilerinden gelen soruları yanıtladı. Programa Şili'nin eski Cumhurbaşkanı Michelle Bachelet, Ekvador'un eski Dışişleri Bakanı Maria Fernanda Espinosa, UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, UNCTAD Genel Sekreteri Rebeca Grynspan, Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues-Birkett ve Senegal'in eski Cumhurbaşkanı Macky Sall katıldı.

Yaklaşık 90 dakika süren programda Gazze'deki insani krizden İran savaşına, Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerden Rusya-Ukrayna savaşına kadar birçok başlık ele alındı.

Hürmüz Boğazı için diplomasi vurgusu

Adayların tamamı, BM Güvenlik Konseyi'nin karar alamadığı durumlarda Genel Sekreter'in geri çekilmemesi gerektiği görüşünde birleşti. Guyana'nın adayı Carolyn Rodrigues-Birkett, krizlerin çözümü için diplomatik girişimlerden vazgeçilmemesi gerektiğini belirterek, "Genel Sekreter'in yapamayacağı tek bir şey varsa, o da denememektir" dedi.

Senegal'in eski Cumhurbaşkanı Macky Sall ise BM'nin İran ve Hürmüz Boğazı dahil büyük krizlere ilişkin müzakerelerin merkezinde olması gerektiğini söyledi.

"Karadeniz modeli Hürmüz'de uygulanabilir"

Rebeca Grynspan, Rusya-Ukrayna savaşı sırasında yürütülen Karadeniz Tahıl Girişimi'ni örnek gösterdi. Grynspan, savaşın tamamını sona erdirecek bir anlaşma mümkün olmasa bile petrol ve doğal gaz sevkiyatı ile deniz trafiğini güvence altına alacak sınırlı mutabakatların sağlanabileceğini savundu.

Gazze için "daha fazla diplomasi" çağrısı

Michelle Bachelet, Gazze'de BM'nin etkisiz kaldığı yönündeki eleştiriler üzerine, uluslararası hukuk ve insan hakları ihlalleri karşısında Genel Sekreter'in açıkça konuşması gerektiğini söyledi. öBachelet, Güvenlik Konseyi'nin çıkmaza girmesi halinde Genel Kurul'un daha aktif rol üstlenebileceğini belirterek, BM Şartı'nın 99. maddesinin de değerlendirilebilecek araçlardan biri olduğunu ifade etti.

Bachelet ayrıca, Genel Sekreter'in yalnızca New York'tan açıklama yapmakla yetinmemesi, sahada diplomatik girişimlerde bulunması gerektiğini vurguladı.

Rusya-Ukrayna savaşı da gündemdeydi

UAEA Başkanı Rafael Mariano Grossi, Rusya-Ukrayna savaşı üzerinden Genel Sekreter'in ilk adımının taraflarla konuşmak ve onları dinlemek olması gerektiğini söyledi. Grossi, Zaporijya Nükleer Güç Santrali'nde olası bir nükleer kazayı önlemek amacıyla Rusya ve Ukrayna arasında 6 ayrı ateşkes düzenlemesi müzakere ettiklerini açıkladı.

Altı adaydan ortak mesaj: BM reform edilmeli

Adayların tamamı, BM'nin daha etkin, hesap verebilir ve verimli bir yapıya kavuşması gerektiği konusunda birleşti. Adaylar, Güvenlik Konseyi'ndeki tıkanıklığın aşılması, Genel Sekreter'in diplomatik araçları daha etkin kullanması ve örgütün küresel krizlerde daha görünür rol üstlenmesi gerektiğini savundu.

İlk oylama 30 Temmuz'da

BM Güvenlik Konseyi'nin 15 üyesinin, 30 Temmuz'da yapılması planlanan ilk kapalı oturumda adaylara ilişkin tercihlerini anonim olarak açıklaması bekleniyor. Bir adayın seçilebilmesi için en az 9 oy alması ve ABD, İngiltere, Fransa, Çin ile Rusya'dan oluşan 5 daimi üyeden veto niteliğinde olumsuz oy almaması gerekiyor.

Güvenlik Konseyi'nin üzerinde uzlaşacağı aday, resmi atama için BM Genel Kurulu'na sunulacak. Yeni Genel Sekreter'in 1 Ocak 2027'de göreve başlaması bekleniyor.