TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın gelecek hafta salı günü komisyonda ele alınacağını bildirdi.

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında 7 Ağustos 2026’da Mekke’de imzalanan anlaşmanın onaylanmasının uygun bulunmasına ilişkin kanun teklifi, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş’un imzasıyla Meclis Başkanlığına sunuldu. Teklif, 21 Ekim’de Dışişleri Komisyonuna sevk edildi.

Komisyonda kabul edilmesi halinde teklif, TBMM Genel Kurulunun gündemine gelecek. Anlaşmanın yürürlüğe girmesi için taraf ülkelerin kendi yasal onay süreçlerini tamamlaması gerekiyor.

Bir ülkeye saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak

Anlaşmanın 16 maddelik metninde tarafların bağımsızlıklarının, egemenliklerinin ve toprak bütünlüklerinin korunması için iş birliği yapması öngörülüyor.

Anlaşmanın 2’nci maddesine göre, taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, bütün taraflara yapılmış bir saldırı olarak kabul edilecek. Saldırıya uğrayan ülkeye, Birleşmiş Milletler Şartı’nın 51’inci maddesinde düzenlenen meşru müdafaa hakkı çerçevesinde destek sağlanması öngörülüyor. Yardımın kapsamı ve niteliği, ihtiyaçların değerlendirilmesinin ardından tarafların mevcut imkan ve askeri kabiliyetleri doğrultusunda belirlenecek.

Savunma sanayisi ve istihbarat iş birliği

Anlaşma, ortak savunmanın yanı sıra savunma sanayisi alanında teknoloji paylaşımı, ortak üretim ve araştırma-geliştirme projelerini de kapsıyor.

Tarafların askeri personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar yoluyla silahlı kuvvetler arasındaki koordinasyonu artırması planlanıyor. Metinde ayrıca savaş, barış ve olağanüstü durumlarda silah, mühimmat, yakıt ve yedek parça dahil olmak üzere karşılıklı lojistik destek sağlanması öngörülüyor.

İstihbarat alanındaki iş birliği kapsamında ise tarafların, üzerinde mutabık kalınan güvenli kanallar üzerinden bilgi paylaşması düzenleniyor. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin üçüncü devletler, şirketler veya kişilerle paylaşılmaması ve erişimin “bilmesi gereken” ilkesi çerçevesinde sınırlandırılması hükme bağlanıyor.

Ortak komite kurulacak

Anlaşmayla, tarafların dışişleri ve savunma bakanları ile genelkurmay başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacak. Komitenin dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki kez toplanması, liderlerin ise gerekli görülmesi halinde yılda bir kez bir araya gelmesi öngörülüyor.

Anlaşma kapsamında oluşturulacak daimi sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan’da bulunacak. Genel sekreterlik görevi, çekirdek taraflar arasında üç yıllık sürelerle dönüşümlü yürütülecek ve ilk genel sekreter Pakistan vatandaşı olacak.

İlk 10 yıl çekilme hakkı bulunmayacak

Anlaşma, tarafların onay belgelerinin sekretaryaya sunulmasının ardından yürürlüğe girecek ve süresiz olarak geçerli olacak.

Metne göre taraflar, anlaşmanın yürürlüğe girmesini takip eden ilk 10 yıl boyunca anlaşmadan çekilemeyecek. Bu sürenin ardından taraflar, en az üç ay önceden yazılı bildirimde bulunarak çekilme hakkını kullanabilecek.

Anlaşma hükümlerinin yorumlanması veya uygulanmasından kaynaklanabilecek uyuşmazlıkların ise taraflar arasında istişare ve görüşmeler yoluyla çözülmesi öngörülüyor.